بررسی تطبیقی تحول معنایی واژه‌های عربی در زبان فارسی با معنای آن واژه‌ها در زبان عربی امروزی

نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی

نویسنده

دانشکاه تهران

چکیده

روابط بین ملت های مختلف که در طول قرون و هزاره های گذشته شکل گرفته، موجب تبادلات فرهنگی و تمدنی در میان ملت ها گردیده است. چنین روابط تاریخی در میان سرزمین ایران از یک سو و کشور های عربی از سوی دیگر موجب ورود کلمات عربی به زبان فارسی شده است؛ که تا دوران معاصر نیز مورد استفاده قرار می گیرند. در نتیجه ورود واژه‌های عربی به فارسی تغییراتی در سطح آوایی، در سطح معنایی (گسترش معنایی، تخصیص معنای واژه، تغییر بار عاطفی، سبکی واژه) رخ داده است بطوریکه واژه‌های قرضی (عربی) خود را با ساخت زبان قرض‌گیرنده (فارسی) تطبیق داده‌اند. وجود این پدیده و کاربرد فراوان آن در همه حوزه‌ها، نگارنده را بر آن داشت تا به بررسی و تغییراتی که از طریق قرض‌گیری واژگانی در زبان فارسی اتفاق می‌افتد، بپردازد.
تحول معنایى این واژها بعد از ورود به زبان فارسی یکی از تغییرات زبانی به شمار می رود و منظور از آن، حفظ شکل ظاهری واژه و تغییر معنای نخستین و پذیرش معنایی تازه است.
در این مقاله، به تحول معنایی برخی از وام‌واژه‌های عربی در زبان فارسی می‌پردازیم. برای این کار، چندتا لغت‌نامه عربی انتخاب کردیم و معنی آن‌ها را با لغتنامه های فارسی مقایسه کردیم

کلیدواژه‌ها


  1. آذرنوش،آذرتاش (1385). چالشمیانفارسیوعربی، تهران: نشرنی.
  2. افشار،غلامحسین صدری (1383). فرهنگ معاصر فارسی یک جلدی (چاپ چهارم)، تهران: فرهنگ معاصر.
  3. انوری، حسن (1386). فرهنگ روز سخن (چاپ سوم)،چاپخانه مهارت.
  4. تراسک، رابرت (1382). تحول زبان. ترجمه ارسلان گلفام، تهران: دانشکاه تهران.
  5. دهخدا، علی اکبر (1372)  لغت‌نامه دهخدا، ناشر: مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.
  6. سعدی‌شیرازی، مصلح‌الدین (1376). کلیاتسعدی، تصحیحمحمدعلیفروغی. چاپ ششم،تهران: انتشاراتققنوس
  7. صادقی، علی‌اشرف (1391).تاثیر زبان عربی بر آواهایزبانفارسی، گزارش فرهنکستان زبان وادبیات فارسی: طهران.
  8. ضناوی،سعدی (2004م). المعجمالمفصلفیالمعربوالدخیل،بیروت:دارالکتبالعلمیه.
  9. عبود،عبده (1999م).الأدبالمقارن (مشکلات وآفاق)، دمشق:اتحادالکتابالعرب
  10. عمر، أحمد مختار عبدالحمید (2008 م.). معجم اللغة العربیة المعاصرة (الطبعةالأولى)، الناشر: عالم الکتب.
  11. فرشیدورد، خسرو (1376). عربی در فارسی، تهران، انتشارات دانشگاهتهران.
  12. فرشیدورد، خسرو (1387). مسئلةدرستوغلط،نگارشوپژوهشدرزبانفارس، چاب اول. تهران: سخن.
  13. قدور،أحمدمحمد (2010م.).مدخلإلیفقهاللغهالعربیه،دمشق: دارالفکر.
  14. کفافی،محمدعبدالسلام (1382) ادبیاتتطبیقی، ترجمۀسیدحسینسیدی، مشهد: انتشاراتآستانقدسرضوی.
  15. محقق، مهدی (1388). تطبیقادبیاتفارسی باادبیاتعربی، فرهنگستان زبان وادبیات فارسی، بسته خبری شماره 2.
  16. مختار عمر، أحمد (1385). معنا شناسی، ترجمة سید حسن سیدی، مشهد: دانشکاه فردوسی.
  17. مصطفى، ابراهیم؛الزیات، أحمد؛عبد القادر،حامد والنجار، محمد (بی‌تا). المعجم الوسیط،مجمع‌اللغة العربیه، دارالدعوه: القاهره.
  18. معین، محمد (1381). فرهنگ معین، انتشارات: ادنا.
  19. نصر علی، جهینه(2003). الکلمات الفارسیه فی المعاجم العربیه، دمشق: دار طلاس.
  20. وفائی، عباسعلی (1394). تحول معنایی وام­واژه­های عربی در کلیله ودمنه، دو فصل‌نامه علمی-پژوهشی پژوهش­های ادبیات تطبیقی، دوره 3، شماره 1.
  21. یزدان‌اده، ثویبه (1390). بررسیاملایی،معناییوبسامدیکلماتوعباراتعربیدرگلستانسعدی،پایان‌نامةکارشناسی‌ارشدگروهزبانوادبیاتعربی،دانشگاهاصفهان.
  22. یول،جورج (1388).بررسیزبان،مترجم: علیبهرامی،تهران،رهنما.
23. Asher, R.E. (1994). The Encyclopedia of Language and Linguistics,Vol. 10, Pergamon Press.

24. Trask, R.L. (1996). Historical Linguistics, Great Britain, Bristol: Arrow Smith Ltd.