نگاهی به نقش سه زن در تاریخ بیهقی

نویسندگان

1 دانشگاه سمنان

2 دانشجو

چکیده

با توجه به تفاوت در فرهنگ، تمدن، شرایط خاص جغرافیایی، سیاسی، اجتماعی و تاریخی اقوام و گروههای مختلف، دیدگاههای متفاوتی نسبت به مقوله زن وجود داشته است. زنان در زندگی فرهنگی و اجتماعی در هر دوره نقش های پررنگی داشته اند. اما گاهی ساختار اجتماعی و مناسبات انسانی ایفای این نقش را تسهیل نموده و گاهی موانعی در راه بروز شخصیت انسانی آن ها ایجاد کرده است. تاریخ بیهقی از متون کهنی است که وقایع سیاسی دوره غزنویان به خامه ابوالفضل بیهقی در آن به تحریر درآمده است. هر چند تاریخ بیهقی را می توان به طور غالب متنی مردانه توصیف کرد اما در بازگویی جریان های این دوره حساس تاریخی، بیهقی به معرفی زنانی می پردازد که شرح مختصری از جایگاه این زنان در این پژوهش گنجانده شده است. حرة ختلی، مادر حسنک وزیر و سیده ملکه خاتون از جمله این زنان می باشند. نتایج پژوهش نشان می دهد شرایط حاکم در دوره غزنویان و نظامی بودن حکومت غزنوی از علل اصلی به حاشیه رانده شدن زنان در این دوره می باشد.در این پژوهش برآنیم به این سؤال پاسخ دهیم که این سه زن که به عنوان نمونه انتخاب گردیده اند تا چه میزان در جامعه زمان خود تأثیرگذار بوده اند؟

کلیدواژه‌ها


. اسلامی ندوشن، محمدعلی (١٣74). تهران، نشر جام.

2. باسورث، کلیفورد ادموند (١٣٨٢). تاریخ غزنویان، ترجمۀ حسن انوشه، تهران، امیرکبیر.

3. بیژن، اسدالله (١٣٥٠). سیرتمدن و تربیت در ایران باستان، انتشارات ابن‌سینا.

4. بیهقی، ابوالفضل محمد بن حسین (١٣٨١). تاریخ بیهقی، به کوشش خلیل خطیب رهبر، تهران، مهتاب.

5. پیشگاهی‌فرد، زهرا و زهدی‌گهرپور، محمد (1389). "بررسی جایگاه و نقش زنان خاورمیانه در مشارکت سیاسی". فصلنامه زن و جامعه. سال اول. شماره اول 25-44.

6. توسلی، ناهید (1381). "زن و اسطوره"، کتاب ماه هنر. 49-50: 60-68.

7. زرین‌کوب، عبدالحسین (١٣٨٢). کارنامۀ اسلام، تهران: امیرکبیر.

8. فقیهی، علی‌اصغر (١٣٧٨). تاریخ آل‌بویه، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت).

9. فرامرز بن خداداد (1362). سمک عیار، به کوشش پرویز ناتل خانلری. تهران: آگاه.

10. کار، مهرانگیز (١٣٧٩). مشارکت سیاسی زنان (موانع – امکانات)، انتشارات روشنگران و مطالعات زنان.

11. گیرشمن، رومن (١٣٧٢). ایران ازآغاز تا اسلام، انتشارات علمی و فرهنگی.

12. مجمل‌التواریخ و القصص (١٣١٨). به تصحیح محمدتقی بهار ملک‌الشعرا، چاپ اول. تهران: چاپخانۀ خاور.

13. مستوفی، حمدالله بن ابی‌بکر (١٣٦٤). تاریخ گزیده، به اهتمام عبدالحسین نوایی، تهران: امیرکبیر.

14. میشل، آندره (1372). جنبش‌های اجتماعی زنان، برگردان دکتر هما زنجانی‌زاده، تهران: نیکا.

15. نیساری تبریزی، رقیه. "سیمای زن در شاهنامه و ایلیاد و اودیسه"، مجله‌ی نور، س 1، ش 9، 1389.