قاب‌های اجتماعی در مکالمات تاریخ بیهقی

نویسندگان

1 عضو هیات علمی

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد دانشگاه گلستان

چکیده

ون دایک اصطلاح قاب‌های اجتماعی را برای تمایز گذاردن بین تعاملات مختلف و مجموعه کنش‌هایی که به یک یا چند تعامل بدل می‌شوند، به کار می‌برد. آنگاه که در یک تعامل کنش‌ها در حوزه واحدی باشند، در یک بافت صورت بگیرند و محدوده زمانی و مکانی آنها معین داشته باشند، می‌توان مجموعه‌ای از آنها را به عنوان یک واحد تعاملی دانست. این پژوهش به بررسی مکالمات و تعیین قاب‌های آن در تاریخ بیهقی به روش توصیفی و تحلیلی می‌پردازد. شیوه تاریخ‌نویسی بیهقی و ثبت گفتگوهای بین اشخاص از این منظر گوشه‌ای دیگر از اهمیت فرهنگی این اثر را آشکار می‌کند. به این منظور تعداد محدودی مکالمه از تاریخ بیهقی انتخاب و مختصات نه‌گانه قاب‌ در آنها تحلیل و با جدول بازنمایی شده است. نتایج نشان می‌دهد که قاب‌های جلسات عزل و نصب، مشاوره و دیدارهای رسمی بیشتر از انواع دیگر قاب‌ها در تاریخ بیهقی ذکر شده و از آنجا که مشارکان آن در ساختار قدرت نقش دارند، تأثیر ساختار سلسله‌مراتبی در تحلیل مختصه‌های این مکالمات بسیار مهم است. مشارک قدرتمند دارای اقتدار مسلمی است، مکالمه را کنترل و جهت‌دهی می‌کند.

کلیدواژه‌ها


۱. آقاگل­زاده، فردوس، (1385). تحلیل گفتمان انتقادی، انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ اول، تهران.

۲. بی­من، ویلیام، (1391). زبان، منزلت و قدرت در ایران.، نشر نی، چاپ سوم، ترجمه رضا مقدم کیا، تهران.

3. بیهقی، ابوالفضل محمد بن حسین، (1388). تصحیح محمد جعفر یاحقی و مهدی سیدی، نشرسخن، چاپ اول، تهران.

4. پالتریج، برایان. (1395). درآمدی بر تحلیل گفتمان، ترجمه طاهره همتی، نشر نویسه پارسی، چاپ اول، تهران.

5. حسین پناهی، فردین، (1390). «بررسی تقابل حقیقت و واقعیت در تاریخ بیهقی برمبنای تحلیل گفتمان»، مجله جستارهای ادبی، شماره 173، 99-122.

6. سادات ناصری، زهره و دیگران، (1394). «تحلیل گفتمان انتقادی داستان مرگ بونصر مشکان بر اساس رویکرد نورمن فرکلاف»، مجله علم زبان شماره4 ، 85 -110.

7. طیرانی، مریم سادات و براتی، سوسن (1395). «بررسی متن ترجمه فارسی بیعت‌نامه مسعود غزنوی به خلیفه قائم بامرالله در تاریخ بیهقی با روش تحلیل گفتمان انتقادی»، مجله مطالعات ادبیات، عرفان و فلسفه. شماره 3/1، 466-481.

8. عضدانلو، حمید، (1394). گفتمان و جامعه، نشر نی، چاپ سوم، تهران.

9. قدسی، محدثه، یاحقی، محمدجعفر، پورخالقی چترودی، مه­دخت (1393). «بررسی متن نامه مسعود غزنوی به ارسلان خان در تاریخ بیهقی با روش تحلیل گفتمان انتقادی»، مجله جستارهای ادبی، شماره 184، 77-102.

10. ون دایک، تون،آ، (1394). تحلیل متن وگفتمان، ترجمه پیمان کی­فرخی، نشر پرسش، چاپ اول،  آبادان.

11. ون دایک، تون،آ، (1389). مطالعاتی در تحلیل گفتمان از دستور متن تا گفتمان­کاوی انتقادی، ترجمه پیروز ایزدی و دیگران، دفتر مطالعات و توسعه رسانه­ها، چاپ سوم، تهران.

12. یارمحمدی، لطف­اله، (1389). ارتباطات از منظر گفتمان­شناسی انتقادی، انتشارات هرمس، چاپ دوم، تهران.

13. یورگنسن، ماریان و فیلیپس، لوئیز، (1392). نظریه و روش در تحلیل گفتمان، ترجمه هادی جلیلی، نشر نی، تهران.

14.Wooffitt, Robin. (2005). Conversation Analysis and Discourse, First pub., London: SAGE publication Ltd.